Jako nauczyciel widzę to każdego dnia – młodzi ludzie, którzy mają w sobie niesamowity potencjał, nie potrafią go dostrzec. Słyszę “nie umiem”, “nie jestem w niczym dobry”, “inni są lepsi” znacznie częściej niż powinnam.
To bardzo mnie smuci, bo wiem, że każde dziecko ma w sobie coś wyjątkowego.
Odkrywanie talentów to nie jest łatwa sprawa – ani dla dzieci, ani dla nas, dorosłych. Czasem te mocne strony są ukryte tak głęboko, że trzeba cierpliwie je wydobywać. Ale kiedy w końcu młody człowiek zobaczy, co naprawdę potrafi, kiedy poczuje tę iskrę – zmienia sposób, w jaki patrzy na siebie, na swoje możliwości i na przyszłość.
Mocna strona dziecka – od tego należy zacząć !
Nie zliczę, ile razy dostałam pytanie o to, jak należy planować pracę z uczniem i dokumentować jej przebieg. Większość z was z pewnością ma już na to swój sprawdzony sposób. Mimo wszystko przeczytaj ten wpis do końca, ponieważ wiele rzeczy możesz dodać lub zmodyfikować, aby jeszcze efektywniej prowadzić swoje zajęcia.
Jedno jest pewne – zacznij od mocnych stron, a w tym wpisie dowiesz się, jak je odkryć.
Podstawy prawne – co mówi rozporządzenie? 📑
Na początek przyjrzyjmy się rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji.
Rozporządzenie jest bardzo długie, ale wyodrębniłam dla Ciebie kluczowe informacje:
1. Oprócz niezbędnych danych w dzienniku zajęć ucznia powinien znaleźć się indywidualny program zajęć oraz szczegółowy opis każdych zajęć.
2. Nauczyciel powinien sformułować cele terapeutyczne i edukacyjne.
3. Metody powinny być dostosowane do potrzeb i możliwości ucznia.
4. Program powinien podlegać regularnej ewaluacji.
5. Rodzice mają prawo do wglądu w dokumentację ich dziecka.
6. Zajęcia powinny być systematycznie oceniane pod kątem postępów ucznia.
Jak zaplanować pracę z nowym uczniem? 🗓
Załóżmy, że nie znasz swojego ucznia. Jak możesz zaplanować pracę, skoro nic o nim nie wiesz? Skąd masz wiedzieć, z jakimi wyzwaniami się mierzy? Nad czym w pierwszej kolejności należy się skupić?
Zbieranie informacji o uczniu
➡️ Zapoznaj się z orzeczeniem – to w nim znajdziesz kluczowe informacje o potrzebach dziecka.
➡️ Pomocny okaże się wywiad z nauczycielami oraz innymi specjalistami, którzy na co dzień pracują z twoim podopiecznym.
➡️ Jeśli tylko masz okazję, poobserwuj dziecko na szkolnej świetlicy czy podczas przerw. Zobaczysz, jak radzi sobie społecznie i emocjonalnie, z kim się koleguje.
➡️ Jednak najlepszym źródłem wiedzy o dziecku są rodzice, dlatego warto z nimi porozmawiać.
Kluczowe podejście: bazowanie na mocnych stronach.
Kiedy zbierzesz wszystkie potrzebne informacje, czas na planowanie. Skup się na mocnych stronach dziecka.
❓Jeśli zapytasz ucznia: „W czym jesteś dobry, jakie są twoje mocne strony?”, najprawdopodobniej za wiele się nie dowiesz. Pomocne okażą się zabawy, które dostarczą ci informacji o tym, w czym dziecko czuje się dobrze.
Proste zabawy, dzięki którym odkryjesz mocne strony dziecka 🧮
1. Gra w zapamiętywanie przedmiotów
💡 Jak grać: Ukryj kilka drobnych przedmiotów pod pudełkiem lub chustą. Liczbę przedmiotów dostosuj do wieku dziecka – im starsze, tym więcej przedmiotów. Odsłoń na chwilę pudełko, aby uczeń mógł przyjrzeć się przedmiotom. Kiedy zasłonisz je z powrotem, poproś go o wymienienie z pamięci tego, co zapamiętał.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• pamięci wzrokowej,
• strategii zapamiętywania,
• uwagi i koncentracji.
✅ Mocna strona: dziecko ma dobrą pamięć wzrokową i umie skoncentrować się na zadaniu.
2. Sortowanie i klasyfikacja
💡Jak grać: Pobierz i wydrukuj kartki z różnymi obrazkami. Poproś ucznia, aby posortował obrazki według różnych kryteriów (kolor, kształt, wielkość, funkcja). Możesz zaproponować różne sposoby sortowania lub pozwolić dziecku wymyślić własne kryteria.
Pobierz zestaw obrazków.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• myślenia abstrakcyjnego,
• umiejętności kategoryzacji,
• rozumienia pojęć.
✅ Mocna strona: dziecko potrafi kategoryzować i dostrzegać związki między przedmiotami.
3. Tor przeszkód
💡Jak grać: Stwórz prosty tor przeszkód: przejście pod stolikiem, przeskok przez poduszkę, chodzenie po linii narysowanej na podłodze. Zachęć dziecko do pokonania toru we własnym tempie.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• koordynacji i równowagi,
• planowania ruchowego,
• orientacji przestrzennej.
✅ Mocna strona: dziecko ma dobrą koordynację ruchową i umie planować sekwencje ruchów.
4. Kreatywne rękodzieło
💡Jak grać: Zaproponuj różne aktywności manualne: rysowanie, wycinanie, lepienie, nawlekanie koralików. Pozwól dziecku wybrać to, co najbardziej mu odpowiada, i obserwuj, jak długo potrafi koncentrować się na wykonywanej czynności.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• motoryki małej,
• koordynacji wzrokowo-ruchowej,
• wytrzymałości i cierpliwości.
✅Mocna strona: dziecko ma dobrze rozwiniętą motorykę małą i umie precyzyjnie wykonywać zadania manualne.
5. Taniec z rekwizytem
💡Jak grać: Przygotuj chustę, wstążkę, gazetę lub inny przedmiot, który można wykorzystać podczas tańca. Poproś dziecko, aby poruszało się swobodnie w rytm muzyki, używając swojego rekwizytu. Puść różne rodzaje muzyki i obserwuj zachowanie dziecka.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• poczucia rytmu i koordynacji ciała,
• ekspresji ruchowej,
• reakcji na bodźce słuchowe,
• kreatywności ruchowej.
✅Mocna strona: dziecko wykazuje naturalne wyczucie rytmu i umiejętność ekspresji przez ruch.
6. Pantomima emocji
💡Jak grać: Poproś dziecko o pokazanie różnych emocji za pomocą mimiki, ruchu ciała i głosu. Możesz podać przykłady (radość, smutek, zdziwienie) lub pozwolić dziecku wybrać emocje samodzielnie.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• umiejętności rozpoznawania emocji,
• ekspresji emocjonalnej,
• komunikacji niewerbalnej.
✅Mocna strona: dziecko rozumie emocje i potrafi je wyrażać w sposób zrozumiały dla otoczenia.
7. Opowiadanie historii
💡Jak grać: Poproś dziecko o opowiedzenie o swoim dniu lub o stworzenie historii na podstawie obrazków. Pomocne okażą się kostki story cubes. Słuchaj uważnie, nie przerywaj i zadawaj pytania dopiero po zakończeniu opowieści.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• bogactwa słownictwa,
• umiejętności budowania wypowiedzi,
• logiki narracji,
• kreatywności językowej.
✅Mocna strona: dziecko ma rozwinięte kompetencje językowe i umiejętność logicznego budowania wypowiedzi.
8. Zabawa w radio
💡Jak grać: Dziecko „prowadzi” audycję radiową: opowiada, śpiewa, zagaduje do słuchaczy. Możesz dać mu „mikrofon” (np. szczotkę do włosów) i zachęcić do swobodnej ekspresji.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• płynności mowy,
• pewności siebie,
• kreatywności,
• umiejętności prezentacji.
✅Mocna strona: dziecko jest pewne siebie w trakcie wypowiedzi publicznych i ma naturalny talent prezenterski.
9. Ekspresja artystyczna
💡Jak grać: Zaproponuj różne techniki plastyczne: malowanie, rysowanie, kolaż. Udostępnij różnorodne materiały i pozwól dziecku eksperymentować. Obserwuj, które techniki wybiera najchętniej.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• ekspresji artystycznej,
• oryginalności myślenia,
• wytrwałości w działaniu.
✅Mocna strona: dziecko ma zdolności artystyczne i jest kreatywne.
10. Detektyw dźwięków
💡Jak grać: Poproś dziecko o zamknięcie oczu i rozpoznawanie różnych dźwięków (szelest papieru, dzwonek, stukanie). Możesz używać przedmiotów dostępnych w pomieszczeniu lub nagranych dźwięków.
Skorzystaj z dźwięków, które przygotowałam.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• pamięci słuchowej,
• umiejętności różnicowania dźwięków.
✅Mocna strona: dziecko ma sprawną pamięć słuchową i umie skoncentrować uwagę na bodźcach dźwiękowych.
11. Woreczek z niespodziankami
11. Woreczek z niespodziankami
💡Jak grać: Przygotuj woreczek z przedmiotami o różnych fakturach (miękki, twardy, szorstki, gładki). Dziecko, nie patrząc, ma zgadywać, co to jest, opisując przy tym swoje odczucia dotykowe.
To ćwiczenie da ci informacje na temat:
• wrażliwości dotykowej,
• umiejętności rozpoznawania materiałów i faktur,
• koncentracji,
• słownictwa opisowego.
✅Mocna strona: dziecko wykazuje rozwiniętą wrażliwość dotykową i umie precyzyjnie opisywać odczucia.
12. Gwiazda
💡Poproś dziecko o narysowanie dużej pięcioramiennej gwiazdy. Możesz skorzystać z gotowego szablonu.
Instrukcja dla ucznia:
W każdym ramieniu gwiazdy napisz/narysuj:
➡️ Ramię 1: Co robię najlepiej?
➡️ Ramię 2: Co sprawia mi radość?
➡️ Ramię 3: Z czego jestem dumny?
➡️ Ramię 4: Jak pomagam innym?
➡️ Ramię 5: Moja supermoc
Po zakończonej pracy uczeń prezentuje swoją gwiazdę.
💡PYTANIA POMOCNICZE
• Za co ostatnio ktoś cię pochwalił?
• Z czego jesteś dumny?
• Jak pomagasz w domu/szkole?
• W czym jesteś dobry?
💡Na co powinieneś zwrócić uwagę:
➡️ Które obszary wymienia najłatwiej?
➡️ Kiedy jest najbardziej ożywiony?
➡️ Czy potrzebuje wsparcia przy odpowiedziach?
➡️ Jakie przykłady podaje?
Jak obserwować i dokumentować?
Podczas każdej zabawy notuj:
Mocne strony:
• Co dziecko robi najlepiej?
• W czym jest pewne siebie?
• Co sprawia mu największą radość?
• Gdzie przejawia inicjatywę?
Uwagi:
• Na jak długo potrafi się skoncentrować?
• Jak reaguje na trudności?
• Co go motywuje?
Wnioski:
• Jakie mocne strony dominują?
• Jakie zainteresowania można wykorzystać?
• Jaki styl uczenia się preferuje?
💡Praktyczne wskazówki:
Podczas zabaw:
• Bądź obserwatorem, nie oceniaj – pozwól dziecku działać naturalnie.
• Daj dziecku czas na eksplorację.
• Zadawaj otwarte pytania („Co myślisz o…?”, „Jak to działa?”).
• Doceniaj każdy sukces, nawet najmniejszy.
Pamiętaj:
• Każde dziecko ma mocne strony.
• Mocne strony to fundament dla budowania planu pracy z uczniem.
• Skupiaj się na tym, co dziecko potrafi – da mu to poczucie sukcesu i motywację do dalszej pracy.
Podsumowanie
Odkrywanie mocnych stron dziecka to przygoda, która może całkowicie zmienić sposób planowania zajęć. Kiedy znasz już talenty swojego ucznia, możesz zbudować na nich cały program rewalidacyjny, używając jego mocnych stron jako trampoliny do rozwoju tych obszarów, które wymagają wsparcia.
Znajdź te obszary, gdzie dziecko świeci najjaśniej – to będzie twoja mapa skarbów do budowania programu rewalidacyjnego!
